Houtgewicht en prijscalculator

Schat board feet, volume, gewicht en prijs van gezaagd hout en plaatmateriaal voordat je gaat zagen, zodat de OptimalLayout optimizer al vanaf het begin verspilling minimaliseert.

Door Team OptimalLayout9 min min leestijd

Voordat je een zaaglijst optimaliseert loont het te weten hoeveel hout je echt nodig hebt, wat het weegt en wat het kost. Deze gids loopt door de formules zodat je een project in enkele minuten kunt inschatten en de juiste getallen in de OptimalLayout zaagoptimizer stopt — beide berekeningen horen bij elkaar, want alleen als je het volume kent weet je hoeveel platen of balken je moet bestellen.

Gratis uitproberen: open de zaaglijst-optimalisator en nest je onderdelen in seconden. Open de optimalisator

Length (L)Width (W)Thickness (T)FormulasVolume = L × W × TWeight = Volume × DensityPrice = Volume × RateOne board → three numbers that drive every project quote.
Eén plank, drie getallen: het volume bepaalt zowel gewicht als prijs.

1. Board feet — de universele houtmaat

Eén board foot is een stuk van 1 inch dik, 12 inch breed en 12 inch lang (144 in³ nominaal volume). De formule is:

Board feet = (Dikte inch × Breedte inch × Lengte ft) ÷ 12

Voorbeeld: een 2×4 van 8 ft lang → (2 × 4 × 8) ÷ 12 = 5,33 board feet. Vermenigvuldig met je prijs per board foot voor de kostprijs.

Twee valkuilen. Ten eerste geven Amerikaanse hardhouthandelaren de nominale dikte in kwarten ("4/4", "8/4") — een 4/4 plank wordt verkocht als 1" dik, ook al is hij na schaven ¾". Reken BF altijd op de nominale maat, niet op de eindmaat. Ten tweede: als een plank breder is dan 12" gaat de breedte in inches in de formule, niet in feet: een 14" × 8 ft × 1" plank is (1 × 14 × 8) ÷ 12 = 9,33 BF, niet 0,78.

2. Volume in metrisch (m³)

Buiten Noord-Amerika wordt hout meestal per kubieke meter verhandeld. Reken alle drie de afmetingen om naar meters en vermenigvuldig:

Volume (m³) = Dikte × Breedte × Lengte (allemaal in meters)

Voorbeeld: 38 × 89 × 2400 mm → 0,038 × 0,089 × 2,4 = 0,00812 m³. Eén m³ constructiehout kost doorgaans € 350–600 afhankelijk van soort, regio en kwaliteit; Europees eiken doet € 1.200–2.000 per m³ voor kiln-dried, vierkant gezaagd materiaal.

Voor plaatmateriaal werkt dezelfde formule, maar reken je liever per plaat. Een pak van 50 platen 18 mm MDF 2440 × 1220 bevat 50 × 0,018 × 2,44 × 1,22 ≈ 2,68 m³ materiaal — handig om een pakprijs te vergelijken met de retailprijs per plaat.

3. Gewicht — dichtheid × volume

Gewicht telt voor transport, vloerbelasting en of je een plaat alleen kunt tillen. Vermenigvuldig het volume met de soortdichtheid:

  • Grenen / SPF: ~470 kg/m³ (29 lb/ft³)
  • Douglas: ~530 kg/m³ (33 lb/ft³)
  • Europees eiken: ~720 kg/m³ (45 lb/ft³)
  • Hard esdoorn: ~705 kg/m³ (44 lb/ft³)
  • Notenhout: ~610 kg/m³ (38 lb/ft³)
  • Berken multiplex: ~680 kg/m³ (42 lb/ft³)
  • Naaldhout-multiplex: ~550 kg/m³ (34 lb/ft³)
  • MDF: ~750 kg/m³ (47 lb/ft³)
  • Spaanplaat / MFC: ~680 kg/m³ (42 lb/ft³)
  • OSB/3: ~640 kg/m³ (40 lb/ft³)

Een volle plaat 18 mm MDF (2440 × 1220 mm) weegt dus ongeveer 0,018 × 2,44 × 1,22 × 750 ≈ 40 kg — een tweemanstil. Een 22 mm OSB messing-en-groef vloerplaat van 2400 × 600 komt rond 20 kg, prima voor één persoon. Check voor je bestelt hoeveel platen je bus legaal mag vervoeren — een pak van 50 platen 18 mm MDF is twee ton, ver boven het laadvermogen van een 3,5 t bestelbus met bestuurder erin.

Voor vers gezaagd (groen) naaldhout mag je grofweg 30 % bij de kiln-dried dichtheid optellen tot het hout op 12–15 % vochtgehalte is gestabiliseerd.

4. Prijs — drie manieren om te offreren

  • Per board foot (Amerikaanse hardhouthandel): Totaal = board feet × $/BF. Typisch: FAS eiken $ 4–7, noten $ 10–14, hard esdoorn $ 5–8 per BF (2025).
  • Per strekkende meter of voet (constructiehout): Totaal = lengte × prijs/lengte. Een 38 × 89 mm regel kost in Europa € 2–4 per strekkende meter.
  • Per plaat (multiplex, MDF, OSB): Totaal = aantal platen × prijs/plaat. 18 mm melamine 2800 × 2070 doet € 40–70 afhankelijk van decor.

Reken altijd 10–15 % extra voor fouten, restjes en zaagkerf — zelfs bij een goede zaaglijst hebben echte platen nerf, kwasten en fabrieksranden die je wegzaagt. Op duur hardhout houden sommige werkplaatsen 20 % aan; op goedkoop naaldhout is 10 % meestal genoeg.

5. Uitgewerkt voorbeeld: een kleine boekenkast

Stel je bouwt een boekenkast 1800 × 900 × 300 mm uit 18 mm berken multiplex. De stuklijst is:

  • 2 × zijkanten: 1800 × 300 mm
  • 5 × planken: 900 × 280 mm (280 om 20 mm sponning aan de achterkant te laten)
  • 1 × bovenblad: 936 × 300 mm
  • 1 × achterwand: 1800 × 900 mm × 6 mm multiplex

Totaal zichtoppervlak van de 18 mm delen ≈ 2,86 m². Eén plaat 2440 × 1220 mm is 2,98 m², dus op het eerste gezicht zou één plaat moeten volstaan. In de praktijk — omdat delen niet perfect tegelen en de kerf materiaal opeet — heb je twee platen nodig, wat de optimizer in een seconde bevestigt, mét een diagram dat aangeeft waar elk deel vandaan komt.

Gewicht: 2 × (0,018 × 2,44 × 1,22 × 680) ≈ 73 kg voor beide platen — een tweemanstil de werkplaats in. Kosten bij € 70/plaat voor berken plus € 25 voor de 6 mm achterwand = ~ € 165 aan materiaal vóór lijm, kantenband en afwerking.

6. Voer de getallen in OptimalLayout

Zodra je de onderdeelmaten kent, open je de zaagoptimizer en voer je de plaat- of balkmaat plus elk onderdeel in. De optimizer geeft het minimum aantal platen, de totale zaaglengte en een genummerd diagram — zodat het hout dat je koopt overeenkomt met je schatting, met zo min mogelijk verspilling.

Snelle referentie

  • Board feet = (D_in × B_in × L_ft) ÷ 12
  • Volume m³ = D_m × B_m × L_m
  • Gewicht kg = Volume m³ × dichtheid kg/m³
  • Reken 10–15 % verlies bij (20 % op hardhout)
  • Gebruik OptimalLayout voor het echte aantal platen

7. Vocht en werking

Hout is hygroscopisch — het zwelt bij vocht en krimpt bij droging. Kiln-dried meubelhout verlaat de fabriek op 8–10 % vochtgehalte; een werkplaats in een Nederlandse herfst zit al snel op 15 %. Een 300 mm brede eiken plank kan tussen zomer en winter 3–4 mm werken dwars op de nerf. Daarom zet je massieve bovenbladen met slobgatverbindingen vast en is multiplex een vriend van de maker in een wisselend klimaat.

Voor de prijs: vers gezaagd (groen) hout is zwaarder en per m³ goedkoper dan kiln-dried, maar niet direct bruikbaar — reken 12 maanden per inch dikte voor luchtdrogen, of betaal de kiln-drogen-toeslag.

8. Levering, hanteren en buslading

De factuur is niet de hele prijs. Plaatmateriaal is zwaar en onhandig, en de laatste 30 meter van bus naar werkplaats breekt je rug. Kort lijstje voor alles vanaf 5 platen:

  • Bevestig dat de handel tot aan de deur levert, niet alleen tot de stoep.
  • Check het laadvermogen van je bus — een 3,5 t Sprinter draagt met bestuurder erin doorgaans ~1.200 kg. Een pak van 30 platen 18 mm MDF weegt op zich al 1.200 kg.
  • Vraag om het pak vastgesnoerd en gefolieerd; losse platen schuiven en de bovenste krijgen hoekbeschadigingen.
  • Zorg voor een tweede persoon en een plaatwagen of twee touwlussen voor het tweemanssjouwen.

9. Sanity-check met vuistregels

Elke berekening verdient een sanity-check. Twee bruikbare:

  • 1 m³ naaldhout ≈ 470 kg. Zit je gewichtsschatting van een stapel grenen ver van dit getal per kubieke meter af, dan klopt de som ergens niet.
  • 1 plaat 18 mm MDF ≈ 40 kg, 1 plaat 18 mm berken multiplex ≈ 33 kg, 1 plaat 18 mm melamine ≈ 37 kg. Vermenigvuldig met het aantal platen voor een snelle ladingschatting.

Referentietabel

Houtsoort / plaatDichtheid (kg/m³)Gewicht van 1 m³Gewicht van één plaat van 2440 × 1220 × 18 mm
Grenen (droog)480480 kg25.7 kg
Eiken (droog)720720 kg38.5 kg
Beuken710710 kg38.0 kg
MDF750750 kg40.1 kg
Berkenmultiplex680680 kg36.4 kg
Spaanplaat650650 kg34.8 kg
Referentiedichtheden en plaatvolumes gebruikt bij gewichts- en prijsramingen.

Team OptimalLayout

Team OptimalLayout onderhoudt deze tool en de praktische plaatmateriaalgidsen vanuit Nederland. Voor correcties: info@optimallayout.com.

Gerelateerde gidsen

Zet het in de praktijk

Open de gratis OptimalLayout-optimalisator en pas direct toe wat je net hebt gelezen.

Open de optimalisator